Bölüm 30: Lisans, Plan ve Özellik Aktivasyonu

Genel Bakış

Arceris'te lisans, yalnızca ticari bir kontrol değil; ürün davranışını doğrudan etkileyen operasyonel bir parametredir. Lisans seviyesi, hangi menülerin açık olacağını, hangi özelliklerin aktif olacağını ve hangi API uç noktalarının yanıt vereceğini belirler. Bir özellik görünüyor ama çalışmıyorsa, ilk kontrol noktası lisans kapsamı olmalıdır.

v1.3.1'de lisans tek bir "geçerli/geçersiz" bayrağı değil, bir durum makinesidir: doğrulama sonucuna göre sistemin durumu etkin, grace (süre/hub toleransı içinde) veya bloke olur ve her durumun arayüzdeki yansıması farklıdır (aşağıda "Lisans Durumları ve Grace Süreleri"). Kurulum sırasında lisansın nasıl aktive edildiği Bölüm 4'te, ayarlar sekmesinin paneldeki yeri Bölüm 6'da anlatılmıştır.

Plan Seviyeleri

Üç plan seviyesi vardır. Enterprise, Business'in üst kümesidir; Business, Starter'ın üst kümesidir:

Plan	Feature Sayısı	Temel Fark
Starter	0	Temel proxy ve yönetim işlevleri. Feature gate yok.
Business	21	Çoklu tenant, gelişmiş ACL, PII, maliyet limitleri, performans dashboard, konu sınıflandırıcı.
Enterprise	27	Business + LDAP, Approval Workflow, Air-Gapped mod, sınırsız tenant, özel audit, zamanlanmış rapor motoru.

v1.3.1'de iki anahtar eklenmiştir: topic_classifier (konu sınıflandırıcı) Business'a, reporting (periyodik rapor motoru, #520) yalnızca Enterprise'a aittir — Raporlar sayfası ve zamanlanmış üretim bu anahtarın arkasındadır.

Feature Gate Referansı

Aşağıdaki tablo, her feature'ın hangi planlarda aktif olduğunu gösterir:

Feature ID	Starter	Business	Enterprise	Açıklama
custom_pii_rules	—	✅	✅	Özel PII kural tanımlama
tenant_rate_limit	—	✅	✅	Tenant bazlı rate limiting
multi_tenant	—	✅	✅	Çoklu tenant desteği
unlimited_tenants	—	—	✅	Sınırsız tenant sayısı
cedar_policy	—	✅	✅	Cedar politika dili desteği
path_acl	—	✅	✅	Path tabanlı erişim kontrolü
model_acl	—	✅	✅	Model bazlı erişim kontrolü
context_routing	—	✅	✅	Bağlam bazlı yönlendirme
local_routing	—	✅	✅	Yerel yönlendirme kuralları
route_simulation	—	✅	✅	Yönlendirme simülasyonu
route_explain	—	✅	✅	Yönlendirme açıklama aracı
ldap	—	—	✅	LDAP / Active Directory entegrasyonu
approval_workflow	—	—	✅	Onay akışı (maker-checker)
audit_90days	—	✅	✅	90 günlük audit saklama
audit_custom	—	—	✅	Özel audit saklama süresi
metrics	—	✅	✅	Metrik toplama
alerts	—	✅	✅	Uyarı sistemi
access_explorer	—	✅	✅	Erişim keşif aracı
air_gapped	—	—	✅	Air-gapped (izole) mod
mime_filter	—	✅	✅	MIME filtreleme
ocr_filter	—	✅	✅	OCR filtreleme
prompt_guard_advanced	—	✅	✅	Gelişmiş prompt koruma
system_prompt_injection	—	✅	✅	System prompt enjeksiyon koruması
cost_limits	—	✅	✅	Maliyet limiti uygulama
performance_dashboard	—	✅	✅	Performans dashboard
topic_classifier	—	✅	✅	Konu sınıflandırıcı (ModernBERT-TR)
reporting	—	—	✅	Zamanlanmış/periyodik rapor motoru

Menü öğelerinin büyük bölümü hiçbir feature anahtarı taşımaz (feature: null, tüm planlarda açık): Panel, Denetim Kayıtları, PII Kuralları, Kullanıcı Yönetimi, Makineler, Geliştirici Araçları bu gruptandır. Buna karşılık Raporlar (reporting), Onaylar (approval_workflow), Kimlik (ldap), Kullanım Analizi (metrics) ve Performans (performance_dashboard) gibi sayfalar plana bağlıdır.

License Yönetimi Arayüzü

Lisans yönetimi System Settings → Lisans sekmesinden yapılır. v1.3.1'de Lisans, Runtime sekmesinin üstünden ayrılarak kendi sekmesine taşınmıştır; sekme tanımı "Arceris lisans anahtarını girin, görüntüleyin veya temizleyin; aktif planı inceleyin" şeklindedir ve amacı "Ayarlardan ayrılmadan mevcut plan/geçerliliği görüntülemek ve lisans anahtarını güncellemektir". Ayarlar sayfasının genel yapısı Bölüm 6'dadır.

Bilgi Alanları (salt okunur):

Alan	Açıklama
Plan	Aktif plan adı (ör. "Enterprise")
Etkin	Lisans aktif mi? (Evet / Hayır)
Geçerli	Lisans geçerli mi? (Evet / Hayır)
Kalan Gün	Lisansın bitimine kalan gün sayısı

Butonlar:

Buton	İşlev
Şimdi Kontrol Et	Çevrimiçi doğrulamayı hemen tetikler. Sonuç toast ile bildirilir: "Lisans kontrolü tamamlandı. {n} gün kaldı." ya da "Lisans etkin ve geçerli."
Lisansı Getir	Mevcut lisans anahtarını getirir ve "Mevcut Lisans Anahtarı" modalında gösterir.

Lisans Anahtarı Girişi: Password tipinde input alanı ("Yeni lisans anahtarını yapıştırın" placeholder).

Buton	İşlev
Lisans Anahtarı Kaydet	Girilen anahtarı kaydeder ve lisans durumunu yeniler.
Anahtarı Temizle	Lisans anahtarını siler. Onay modalı uyarısı: "Mevcut lisans anahtarını silerseniz, ortam lisans yapılandırmanıza bağlı olarak sistem Starter plana düşebilir."

Mevcut Lisans Anahtarı Modalı: Lisans anahtarını monospace fontta gösterir; "Kopyala" butonu ile panoya kopyalanır, "Kapat" ile kapanır.

Lisans etkin değilken ayarların kilidi: Lisans aktif olmadığında panel, Ayarlar dışındaki tüm bölümleri kilitler ve "Bu bölüm, geçerli bir lisans girilene kadar kilitli. Ayarlar sayfasından lisans anahtarınızı girin." ipucunu gösterir; operatör doğrudan Lisans sekmesine yönlendirilir.

Sistem Bilgisi görünümleri: Ayarlar → Sistem Bilgisi sekmesi, lisans durumunu "Lisans Planı: Doğrulandı" satırıyla özetler (ayrıca Şeffaf Proxy, Syslog gibi dağıtım özeti; Bölüm 6). Lisans süresi dolduğunda panelin en üstünde "Lisans süresi doldu — tüm özellikler devre dışı…" bandı belirir.

Lisans Durumları ve Grace Süreleri

Doğrulama, lisans durumunu yalnızca "geçerli/geçersiz" olarak değil, beş durumla değerlendirir:

Durum	Anlamı	Özellikler
Etkin (active)	Son doğrulama başarılı	Tamamı açık
Çevrimdışı (offline)	Hub'sız (air-gapped) kurulum, plan ortamdan okunuyor	Tamamı açık (plan kapsamında)
Grace — hub'a ulaşılamıyor	Hub erişilemez, son iyi sonuç kullanılıyor	Tamamı açık; panel kalıcı uyarı gösterir
Grace — süre doldu	Anahtarın süresi geçti ama grace penceresi içinde	Tamamı açık; panel kalıcı uyarı gösterir
Bloke (blocked)	Grace tükendi, anahtar geçersiz/iptal	Lisans dışında her şey kapalı

Grace pencereleri: hub'a ulaşılamadığında son iyi doğrulama sonucu 48 saat, süresi dolmuş bir lisans için 10 gün geçerli kabul edilir. Doğrulama sonucu 1 saat önbellekte tutulur ve arka planda saatlik bir kontrolle tazelenir. Son iyi sonuç veritabanına yazılır; gateway yeniden başlatılsa bile grace penceresi sıfırlanmaz. Grace'in sonunda sistem bloke olur: panel Ayarlar → Lisans dışındaki her yeri kilitler, backend lisansla ilgili olmayan isteklere 503 döner.

Askı sonrası grace süresi (#1584, v1.3.1): Grace bitiş tarihi artık duvar saatiyle (takvim saati) hesaplanır. Go'nun monotonic saati askıya alınan (suspend) bir sunucuda durur; eskiden bu yüzden askı süresince grace penceresi uzuyor ve panel geçmiş bir tarihi "hâlâ grace içinde" gösterebiliyordu. v1.3.1'den itibaren askıya alınan sunucuda grace süresi gerçek zamanla işleyerek tükenir — sunucu uyandığında pencere çoktan dolmuş olabilir ve sistem durumu buna göre hesaplanır.

İlk Kurulumda Lisans Aktivasyonu

Lisans iki yoldan biriyle aktive edilir; uygulama adımları ve air-gapped kurulum komutları Bölüm 4'tedir:

1. Çevrimdışı (offline / air-gapped): Plan kurulum sırasında destek ekibi tarafından tanımlanır ve hub doğrulaması bilinçli olarak kapatılır. Bu modun etkinleştirilmesi ve plan değişiklikleri Arceris destek ekibi tarafından yapılır.
2. Çevrimiçi (hub doğrulamalı): Lisans anahtarı doğrudan panelden girilir. Doğrulama açılışta bir kez, ardından saatlik yapılır; anahtar panelden girildiğinde plan yeniden başlatma olmadan, çalışma zamanında yükselir.

Hub'a ulaşamayan bir host lisans blocked durumuyla açılır ve admin panel doğrudan lisans ekranını gösterir; çözüm, hub erişimini düzeltmek ya da Bölüm 4'teki air-gapped lisans akışını uygulamaktır. Air-gapped bir ortamda plan değişikliği ve lisans yenileme Arceris destek ekibi tarafından yapılır.

Feature Gate'in UI Davranışı

Bir sayfa veya bileşen, plan tarafından desteklenmeyen bir feature gerektiriyorsa:

1. Menüde kilit ikonu: Öğe menüden gizlenmez; kilit ikonuyla görünür ve tıklanamaz ("{sayfa} kilidini açmak için daha yüksek bir plan gerekir" ipucu gösterilir). Örneğin Starter planında Raporlar ve Onaylar kilitli görünür.
2. Doğrudan erişimde plan yükseltme ekranı: URL ile erişilmeye çalışılırsa, RequireFeature guard'ı kilit ikonlu bir ekran gösterir: özelliğin adı, gereken plan (Business/Enterprise) ve plan yükseltme bağlantısı.
3. Lisans bloke olduğunda panel kilitlenir: Bloke durumunda tüm menü öğeleri görünür ama kilitlidir; yalnızca Ayarlar (ve dolayısıyla Lisans sekmesi) erişilebilirdir. Backend, bloke durumundayken lisans dışındaki isteklere 503 döner.

Grace durumlarında (hub erişilemez ya da süre dolmuş) özellikler kapanmaz; panel kalıcı bir uyarı gösterir ve gün sayısını (Kalan Gün) izlemeye alır.

Hub Entegrasyonu

Kurumsal lisans doğrulaması bir hub servisi üzerinden yapılır:

• Yerleşik hub: LICENSE_HUB_URL tanımsız bırakıldığında Arceris yerleşik hub'ı (licence.arcerislabs.com) kullanır. Özel bir hub için değişken açıkça atanır.
• Doğrulama akışı: Açılışta hub'a doğrulama isteği gider; yanıt geçerlilik, plan, bitiş tarihi ve kalan gün bilgisini taşır. Sonuç 1 saat önbelleğe alınır, saatlik periyodik kontrolle tazelenir. Hub erişilemezse son bilinen sonuç 48 saatlik grace penceresinde kullanılır (restart'lara dayanıklı); pencere dolunca lisans bloke olur.
• Check Now: Lisans yenileme veya plan değişikliği sonrası Şimdi Kontrol Et butonu doğrulamayı hemen tetikler; toast bildirimi kalan günü ya da geçersizliği açıkça söyler. Saatlik periyodik kontrolü beklemeden durumun güncellendiğinden emin olmanın yolu budur.
• Bitiş bildirimleri: Kalan süre 30 günün altına indiğinde bilgi, 7 günün altına indiğinde uyarı üretilir; süresi dolmuş lisans hata bildirir ve grace penceresi işler.

Hub bağlantısının sürekliliği lisans durumunu doğrudan etkiler; ancak kısa kesintiler 48 saatlik grace sayesinde servisi düşürmez. Hub adresi değişirse (iç DNS, hub taşıması) hem ortam değişkenini hem de paneldeki anahtarı güncelleyip Şimdi Kontrol Et ile doğrulayın.