Bölüm 12: Kullanıcı Yönetimi¶

Genel Bakış¶

User Management ekranı, Arceris kullanıcı hesaplarının yaşam döngüsünü yönetmek için kullanılır. Bu ekran üzerinden yerel kullanıcılar oluşturulabilir, rolleri değiştirilebilir, erişim durumları kontrol edilebilir, parola kurulumu yönlendirilebilir ve kimlik doğrulama token'ları/sağlayıcı anahtarları yönetilebilir.

Sayfanın üst kısmında üç istatistik kartı bulunur: Toplam, Aktif ve Askıya Alınmış kullanıcı sayıları.

Denetçi (auditor) gibi salt-okunur rollere sahip oturumlarda yıkıcı eylemler (kullanıcı oluşturma, rol değiştirme, askıya alma, silme, anahtar atama) gizlenir; liste ve görüntüleme işlevleri açık kalır.

Kullanıcı Listesi¶

Kullanıcı tablosu şu sütunları içerir:

User: Kullanıcı adı ve baş harfinden oluşan avatar. Kullanıcı henüz parola belirlemediyse adının yanında "Bekliyor" rozeti görünür ("Kullanıcı henüz parola belirlemedi").
Email: Kullanıcının e-posta adresi.
Role: Kullanıcının rolü (tıklanarak değiştirilebilir). Roller: user (Kullanıcı), admin (Yönetici), auditor (Denetçi).
Status: Kullanıcının durumu. active (yeşil), suspended (turuncu) veya deleted.
Actions: Kullanıcıya özel eylem butonları (aşağıda açıklanıyor).

Tablo sayfalanmıştır; sayfa başına 20 kullanıcı gösterilir. Arama çubuğu ile kullanıcı aranabilir; sıralama kullanıcı adı, e-posta, durum veya oluşturulma tarihine göre artan/azalan yapılabilir.

Yerel Kullanıcı Oluşturma¶

"Kullanıcı Oluştur" butonu ile açılan modal, yeni bir yerel kullanıcı hesabı oluşturmak için kullanılır:

Username: Kullanıcı adı (benzersiz olmalıdır). Daha önce silinmiş bir kullanıcı adı yeniden kullanılamaz.
Email: E-posta adresi (benzersiz olmalıdır).
Role: Kullanıcının rolü: Kullanıcı, Yönetici veya Denetçi.
Departman (opsiyonel): Kullanıcının kurum içi departmanı.
Gruplar (opsiyonel): Her satıra bir tane olmak üzere grup DN'leri (ör. CN=engineering,OU=Groups,DC=corp,DC=local). Buraya, Access Management'ta içe aktarılmış bir LDAP grubunun hedeflediği DN tam olarak girilmelidir; Bölüm 11'deki grup kuralları bu DN'lerle eşleşir.
Parola Kurulumu: İki moddan biri seçilir:
Parolayı şimdi belirle: Yönetici parolayı girer (en az 8 karakter).
Kurulum e-postası gönder: Kullanıcı, kendi parolasını belirlemesi için 24 saat geçerli tek kullanımlık bir bağlantı içeren e-posta alır.

Oluşturma başarısız olursa (kullanıcı adı zaten alınmışsa ya da e-posta zaten kullanımdaysa) açık bir hata mesajı gösterilir.

Rol Değiştirme¶

Kullanıcı tablosundaki rol rozetine tıklandığında rol değiştirme modalı açılır. Bu ekrandaki seçenekler user, admin ve auditor iç rolleridir; rol değişikliği anında etkili olur.

Tenant kapsamlı roller (#1647): TenantAdmin ve SecurityAuditor gibi tenant'a sabitlenmiş yönetici düzlemi rolleri bu açılır listede yer almaz; bunlar rol seviyesinde tanımlanır ve yalnızca kendi tenant'larının verisini okur — Audit Log, Request Events, bir kullanıcının etkin politikası ve maliyet kullanımı gibi tenant damgalı sayfalarda başka tenant adı geçirmek 403 ile reddedilip tenant_scope_denied olarak denetim günlüğüne yazılır. Onay kuyruğundaki tenant sınırı için Bölüm 28'e, oturum ve kimlik modeli için Bölüm 9'a bakınız.

Kullanıcı Durumu Yönetimi¶

Her kullanıcı üç durumdan birinde bulunur:

Active: Kullanıcı sisteme erişebilir. "Askıya Al" butonu ile askıya alınabilir.
Suspended: Kullanıcının erişimi durdurulmuştur. "Etkinleştir" butonu ile yeniden etkinleştirilebilir.
Deleted: Kullanıcı kalıcı olarak silinmiştir. Bu işlem geri alınamaz.

Askıya alma ve etkinleştirme bir onay diyaloğu ile doğrulanır. Askıya alma, kullanıcıyı tamamen silmek istemediğiniz durumlarda (güvenlik olayı, geçici yetki durdurma, inceleme bekleyen hesap) kullanılır.

Sürelerin duvar saatiyle hesaplandığına dikkat edin (#1584): askıya alma sırasında bir oturumun ya da tarayıcı çerezinin sona erme anı, sunucunun uyku sırasında duran monotonik saatiyle değil takvim saatiyle değerlendirilir. Askıya alınmış bir kullanıcının oturumu, çerezinin Expires anını geçtikten sonra sunucu tarafında da yaşayamaz.

Parola Kurulumu ve Sıfırlama¶

Eylem menüsündeki e-posta butonu, kullanıcının durumuna göre iki şekilde çalışır:

Kullanıcı henüz parola belirlemediyse ("Bekliyor" rozetli): "Kurulum e-postasını yeniden gönder" — kullanıcıya 24 saat geçerli tek kullanımlık kurulum bağlantısı tekrar gönderilir.
Parolası varsa: "Şifre sıfırlama e-postası gönder" — kullanıcı yeni parola belirlemek için bağlantı alır.

Bu seçenek yalnızca aktif durumdaki kullanıcılara sunulur ve SMTP entegrasyonunun yapılandırılmış olmasını gerektirir.

Etkin Politika Görünümü¶

Eylem menüsündeki "Etkin Politika" seçeneği, seçilen kullanıcının o anda üzerinde etkili olan tüm güvenlik kurallarını gösteren bir modal açar. Bu görünüm, bir kullanıcının "gerçekte hangi kurallardan etkileniyor" sorusunun cevabıdır ve salt-okunur oturumlarda da kullanılabilir.

Modal şu bölümleri içerir:

Kullanıcı bağlamı: Kullanıcının rolü ve üye olduğu yerel gruplar. Bir grubun üyeliği kaynak IP'ye bağlıysa (ör. "office ağından gelindiğinde geçerli" kuralları) bu gruplar ayrıca listelenir.
Sistem Komutu Çözümleme Önizlemesi: İsteğe bağlı olarak bir model ID, kapsam (scope), araç (tool) ve kaynak IP girilerek, belirli bir istek bağlamında hangi sistem prompt'unun kazanacağı önizlenebilir. Kazanan prompt "Kazanan" olarak işaretlenir, diğerleri "Geçersiz Kılındı" olarak gösterilir.
Model ACL Kuralları: Kullanıcıya uygulanmış model erişim kuralları (allow/deny, model ID, kapsam, PII kuralları).
Etkin PII Kuralları: Kullanıcı üzerinde aktif olan PII kuralları.
Eşleşen Sistem Komutu Kuralları: Mod, öncelik, model ve kapsam bilgileriyle eşleşen sistem prompt kuralları.
Prompt Koruması Kuralları: Kullanıcıya uygulanmış prompt injection koruma kuralları. Aynı kaynak türü için daha öncelikli bir kural zaten çalışıyorsa alttaki kural "… tarafından gölgelendi" etiketiyle gösterilir ve çalışma anında değerlendirilmez.
Path Filtresi Kuralları: Kullanıcıya uygulanmış yol filtresi kuralları.

Proxy Token Yönetimi¶

Eylem menüsündeki "Proxy Token" seçeneği, kullanıcının transparent proxy kimlik doğrulaması için proxy token'ını yönetir:

Oluştur: Yeni bir proxy token oluşturur. Token yalnızca bir kez gösterilir; kaydedilmesi gerekir.
Yeniden Oluştur: Mevcut token'ı geçersiz kılarak yenisini oluşturur.
İptal Et: Mevcut token'ı kalıcı olarak iptal eder.

Proxy token, Proxy-Authorization: Bearer <token> başlığı ile explicit proxy kimlik doğrulamasında kullanılır. Kullanıcılar kendi token'larını kullanıcı panelindeki Profil sayfasından da (parolayı doğrulayarak) oluşturup iptal edebilir; detaylar için Bölüm 9'a bakınız.

Sağlayıcı Anahtarı Atama (Yönetici)¶

Eylem menüsündeki "Sağlayıcı Anahtarları Ata" seçeneği, kullanıcıya doğrudan bir sağlayıcı API anahtarı atar. Atanan anahtar, sağlayıcının gerçek API anahtarının kimlikten tamamen ayrı tutulması modelinin yönetici tarafından yapılan yarısıdır: gerçek anahtar kullanıcıya hiçbir zaman gösterilmez, kullanıcı kendi tarafında yalnızca bir ağ geçidi anahtarı (arceris_gw_...) oluşturur (aşağıda).

Modalın alanları:

Sağlayıcı: Sağlayıcı ID'si (ör. openai, anthropic, google).
API Anahtarı: Sağlayıcının gerçek API anahtarı (ör. sk-...).
Özel URL (isteğe bağlı): Sağlayıcı API uç noktası (ör. https://api.anthropic.com).

Modalda kullanıcının Atanmış Anahtarları listelenir; her satırda sağlayıcı, varsa özel URL ve atama tarihi görünür ve anahtar "Kaldır" ile iptal edilebilir.

Güvenlik ve denetim: Atanan anahtarlar master key ile şifrelenerek saklanır; bir anahtar iptal edildiğinde KeyVault tarafı otomatik invalidasyon yapar. Her atama ve iptal işlemi denetim günlüğüne provider_key_assigned / provider_key_revoked olay türüyle yazılır. Anahtarların ağ geçidi içindeki genel yeri ve birleşik uç için Bölüm 8'e bakınız.

Grup Bazlı Sağlayıcı Anahtarı Ataması¶

Kullanıcı seviyesinin ötesinde, sağlayıcı API anahtarları LDAP gruplarına da atanabilir. Bu özellik, bir gruptaki tüm kullanıcıların ortak bir kurumsal API anahtarı paylaşmasını sağlar; böylece her kullanıcı için tek tek anahtar tanımlamak zorunda kalınmaz. Grup atamaları Access Management sayfasındaki LDAP grupları üzerinden yapılır (Bölüm 11).

Kullanılan anahtarın önceliği (kullanıcı panelindeki her sağlayıcı satırında görünür):

Kullanıcının kendi tanımladığı anahtar (kendi bağlantısı)
Yöneticinin kullanıcıya doğrudan atadığı anahtar
Kullanıcının grubuna atanan anahtar

Grup eşleşmesi, kullanıcının grup adlarının baş/son boşlukları atılarak ve büyük/küçük harf duyarsız biçimde yapılır; kısa grup adıyla yapılan atama, içe aktarılmış LDAP grubunun DN'i olarak saklanır. Hiçbir kullanıcının taşımadığı bir grup ataması için açılışta uyarı kaydı düşülür.

Bu özellik Bölüm 10'da anlatılan LDAP / Active Directory entegrasyonu ve Bölüm 11'deki Access Management yapısıyla birlikte düşünülmelidir.

Kullanıcı Paneli Tarafı: Ağ Geçidi Anahtarları (#1448)¶

Yöneticinin atadığı sağlayıcı anahtarları, kullanıcı panelinde Profil → API & Bağlantılar ("API Erişimi") sayfasında görünür ve kullanılabilir. Buradaki model şudur:

Yönetici (kullanıcıya ya da grubuna) anahtar atadıysa ilgili sağlayıcı satırı "Yöneticiniz tarafından yönetiliyor" olarak belirtilir: kullanıcı kendi ağ geçidi anahtarını oluşturup iptal edebilir, sağlayıcı anahtarının kendisine dokunamaz. Gerçek anahtar kullanıcıya hiçbir koşulda gösterilmez.
Her sağlayıcı satırı "Ağ geçidi anahtarı oluştur" eylemi sunar (sağlayıcı başına bir adet; yalnızca anahtar kasasının kullanıcı için çözebildiği sağlayıcılarda). Bu anahtar (arceris_gw_...), OpenAI API anahtarının kabul edildiği her yerde kullanılır; anahtarla yapılan istekler o sağlayıcı için "Kullanımda" işaretli anahtarı kullanır.
Anahtar Ömrü: Ağ geçidi anahtarı süresiz ya da seçilen bir süre sonunda (30 gün / 90 gün / 1 yıl / özel tarih) dolacak şekilde oluşturulabilir; bir dağıtım politikası süreyi belirlemişse bu kullanıcıya belirtilir.
İptal: "Ağ geçidi anahtarını iptal et" yalnızca kullanıcının kendi ağ geçidi anahtarını geçersiz kılar; yönetici atanışına dokunmaz. Kendi anahtarını silen kullanıcı için satır "Sağlayıcı anahtarınızı silin" ile yönlendirilir.
Her satır, o anda hangi anahtarın kullanıldığını gösterir: Kendi → Yönetici → Yönetici (Grup) önceliğiyle "Kullanımda" işaretlenir; öncelikli başka bir anahtar varsa altta kalan "Kullanılmıyor" olarak belirtilir.
Arkasında artık sağlayıcı anahtarı kalmamış bir ağ geçidi anahtarı "Sağlayıcı anahtarı yok" uyarısıyla işaretlenir — o anahtarla yapılan her istek başarısız olur; anahtarın iptal edilmesi ya da yeniden atama istenmesi gerekir.

Sağlayıcı anahtarlarının saklanması, anahtar kasası ve birleşik ağ geçidi ucu (ağ geçidi anahtarlarının kullanıldığı yer) Bölüm 8'de ayrıntılı anlatılmıştır.

Kullanıcı Panelindeki Sohbet¶

Kullanıcı panelindeki Chat sayfası, istekleri birleşik ağ geçidi üzerinden gönderir: kimlik, anahtar kasasından çözülen sağlayıcı anahtarıyla (kullanıcının kendi anahtarı, yöneticinin kullanıcıya ya da grubuna atadığı anahtar) sağlanır ve geçen her istekte ürünün tüm ağ geçidi kontrolleri (PII, prompt guard, Model Erişimi, limitler) uygulanır. Sohbet artık tarayıcıya kaydedilen sağlayıcı anahtarlarını kullanmaz; v1.2.0'da emekliye ayrılan reverse ingress yolu tamamen kaldırılmıştır. Ağ geçidi kontrollerinin kapsamı için Bölüm 8'e bakınız.

Kullanıcı Panelinde Oturum ve Parola Güvenliği¶

Profil sayfası dört sekmeden oluşur: Hesap, Kullanım, API & Bağlantılar ve Güvenlik. Yönetici açısından bilinmesi gerekenler:

Parolayı Değiştir: Kullanıcı mevcut parolasını doğrulayarak yeni parola belirler (en az 8 karakter, güçlülük göstergeli). Parola değişiminde arka uç kullanıcının tüm etkin oturumlarını düşürür (#730); panel bu yüzden kullanıcıyı oturum açma ekranına yönlendirir.
Tüm Oturumları Sonlandır: Güvenlik sekmesindeki bu buton, kullanıcının tüm aktif oturumlarını tek seferde iptal eder (ör. şüpheli etkinlik durumunda kullanıcıdan istenebilir).
Proxy Token: Kullanıcı kendi proxy token'ını parolasını doğrulayarak oluşturabilir ve iptal edebilir (bkz. Bölüm 9).
Cihazlar: Kullanıcıya bağlı cihaz/CLI oturumlarının yönetimi kayıtlı cihazlar ekranındadır (bkz. Bölüm 13).

LDAP ve Yerel Kullanıcı Farkları¶

Yerel kullanıcılar ile LDAP tabanlı kullanıcılar aynı tabloda görünebilir ancak yaşam döngüleri farklıdır:

Yerel kullanıcılar: Tamamen Arceris içinde yönetilir. Parola, rol ve durum doğrudan bu ekrandan değiştirilebilir.
LDAP kullanıcıları: Kurumsal dizin kaynağına bağlıdır. Parola LDAP tarafında yönetilir. Kullanıcı ilk giriş yaptığında Arceris'e otomatik olarak kaydedilir; ancak Access Management sayfasındaki "LDAP Kullanıcısı Ekle" ile henüz giriş yapmamış kullanıcılar da önceden tanımlanabilir.

Operasyon ekipleri bu farkı göz önünde bulundurarak kullanıcı yönetimi kararlarını vermelidir. LDAP eşleme ve rol haritası için Bölüm 10, giriş izin kapısı ve atama gerekliliği için Bölüm 9 ve Bölüm 11'e bakınız.